Mamlakatning eng yirik bank superapplaridan birining dasturchilari qanday qiyinchiliklarga duch kelayotgani va ularni qanday hal qilayotganini bilib oldik.
«Katta professional IT-hamjamiyat yaratmoqchimiz»
Oʻsib borayotgan raqobat fonida Halyk Bank Qozogʻistondagi eng yirik ish beruvchilardan biri boʻlib qolmoqda. IT-blokda 800 dan ortiq kishi ishlaydi va yangi xizmatlar ishga tushirilishi bilan bank mutaxassislarni faol ravishda ishga qabul qilmoqda.
BaaS-platformasi MMTlar (mikromoliya tashkilotlari) uchun toʻrtta asosiy xizmatni taklif etadi:
- Kredit mablagʻlarini Halyk kartasidan MMT hisobiga bir zumda oʻtkazish;
- Mijoz kartasidan qarzlarni soʻndirish;
- MMT ilovasi ichida davlat xizmatlariga GovTech-ruxsat;
- KYC — Halyk ID yordamida mijozni avtorizatsiya qilish va birlamchi identifikatsiyalash.
«Yechim Time to Market'ni qisqartiradi, texnik yuklamani kamaytiradi, hujjat aylanishini soddalashtiradi va MMTning kommunikatsiya xarajatlarini kamaytiradi. Foydalanuvchilar uchun bu bir necha marta bosish orqali qarz olish, qarzni toʻlash yoki davlat xizmatlaridan foydalanish imkoniyatidir», — deya qoʻshimcha qildi Halyk'ning Neobank boshqarmasi boshligʻi Roman Tretyakov.
«Bu yil tashqi bozorga chiqishga va raqamli kasb vakillari uchun katta professional hamjamiyat yaratishga qaror qildik. Toʻplangan tajriba va bilim almashish orqali Qozogʻiston IT-sanoatini rivojlantirishga oʻz hissamizni qoʻshmoqchimiz. Eng qiziqarli yoʻnalishlardan biri – frontal tizimlarni, jumladan, bank ilovalari va saytlarini ishlab chiqishdan boshlaymiz», – deb taʼkidladi Halyk Bank boshqaruvi raisining IT boʻyicha oʻrinbosari Andrey Zavarzin oʻzining qutlov soʻzida.
Halyk Tech Sprints seriyasi doirasida tashkilotchilar infratuzilma va klassik ishlab chiqishdan tortib, big data, fintexdagi AI va BaaS-xizmatlarigacha boʻlgan IT ishining barcha asosiy yoʻnalishlarini qamrab oladilar.
«Dastlab biz tor IT-yoʻnalishlari boʻyicha kichik mitaplardan boshlashni rejalashtirgan edik, ammo reklama ishga tushirilishidan oldin ham boʻsh joylardan koʻra koʻproq ishtirok etish uchun arizalar oldik. Birinchi tadbirga turli darajadagi mutaxassislar, xoh ular junior, middle yoki hatto team-leadlar boʻlsin, keldilar. Qozogʻistonlik mutaxassislar keng koʻlamli xizmatlarni rivojlantirishga hissa qoʻshishga intilayotgani quvonarli va biz yirik korporatsiya sifatida buning uchun barcha sharoitlarni va ajoyib martaba imkoniyatlarini yaratmoqdamiz. Halyk Bank xalqaro Top Employers Institute tashkiloti versiyasi boʻyicha Qozogʻistonda «2025-yilning eng yaxshi ish beruvchisi» («Top Employer») maqomini oldi. Bank ushbu maqomga sazovor boʻlgan birinchi qozogʻistonlik brend boʻldi, bu HR-amaliyotlarining yuqori darajadagi yetukligini namoyish etdi va inson kapitalini boshqarish sohasidagi qator asosiy koʻrsatkichlar boʻyicha global moʻljallardan oshib ketdi», – deya izoh beradi Halyk Bank HRD'si Indira Ashirova.
Geymifikatsiyasiz ham boʻlmaydi. Birinchi mitap ishtirokchilariga 7 ta tadbirning har biriga tashrif buyurganlik uchun muhr yigʻish maqsadida Halyk tech passport berildi. Eng faol tashrif buyuruvchilarni qimmatbaho sovrinlar oʻyini kutmoqda.
«Biz faol ravishda transformatsiya qilinmoqdamiz va bozorga bankimizda enterprise darajasidagi jahon texnologiyalari bilan ishlash mumkinligini koʻrsatmoqchimiz. Qolaversa, bizda bunday yoʻnalishlar juda koʻp, – deydi Halyk innovatsion texnologiyalar departamenti direktori Aldiar Aristanbayev. – Bank butun Qozogʻiston boʻylab qariyb 12,5 million foydalanuvchiga xizmat koʻrsatadi, shuning uchun har qanday yangi mahsulot yoki funksionallik keng ommaga moʻljallangan. Mos ravishda, har bir spiker xato narxi juda yuqori boʻlgan noyob tajriba bilan oʻrtoqlashishi mumkin. Keng doiralarda bunday keyslarni odatda eshitmaysiz».
«Yangi fichani 5-10 daqiqada tarqatishimiz mumkin»
Dev Meetup dasturini Teamlead DevOps Andrey Kirilov IT-infratuzilmani boshqarish amaliyotlari va ularning raqamli mahsulotlarni yaratishga taʼsiri haqidagi maʼruzasi bilan ochib berdi. DevOps atamasining oʻzi ishlab chiqish (Dev) va operatsion jamoalar (Ops) kesishmasidagi yondashuvni anglatadi. Uning vazifasi – raqamli xizmatlarni tezkor ishga tushirishni, shuningdek, ularning barqaror ishlashini, nosozliklarga chidamliligini va masshtablanishini taʼminlash.
Agar dasturchilar kod yozsa, DevOps-muhandislar uni kerakli muhitda, masalan, serverda yoki bulutda ishga tushiradilar. Bunday mutaxassislar dasturchilarga koding va boshqa kundalik vazifalar uchun zarur boʻlgan barcha infratuzilma va xizmatlar monitoringi uchun javobgardir. Masalan, ularsiz nimadir tuzatish kerak boʻlganda «prodni orqaga qaytarish» – mahsulotning ishchi versiyasiga (prodakshn) kiritilgan oʻzgarishlarni bekor qilish tezda amalga oshmaydi.
«Qoida tariqasida, DevOps-muhandislarning ishi biror narsa buzilmaguncha koʻrinmaydi. Masalan, agar tarmoq boʻyicha nosozlik yuzaga kelsa yoki oʻsha dasturchining koding uchun ilovasi ishlamay qolsa, hamkasblar bizga murojaat qilishadi. Shuningdek, biz infratuzilmaning qulayligi uchun javobgarmiz. Halyk Onlinebank ilovasi negizida 300-400 ga yaqin turli mikroservislar ishlaydi va ularni qoʻllab-quvvatlash markazlashtirilgan yondashuvni talab qiladi. Uni joriy etish hisobiga biz yangi ficha yoki yangilanishni taxminan 5-10 daqiqa ichida, shu jumladan prod va test muhitida tarqatishimiz mumkin», – deydi Andrey Kirilov.
«Ushbu AI-tizimi yuzerning birinchi klikdan to xato yuzaga kelguniga qadar boʻlgan yoʻlini qayta tiklaydi»
Ikkinchi taqdimotda Developer Onlinebank Yaroslav Sedishev 500 mingdan ortiq faol foydalanuvchilar auditoriyasiga ega tadbirkorlar uchun Halyk iOS-ilovasini optimallashtirish keysi bilan oʻrtoqlashdi. Mutaxassisning soʻzlariga koʻra, bunday mijozlar bazasi bilan ishlab chiqish uchun javobgarlik tom maʼnoda barmoq uchlarida seziladi.
«Onlinebank ilovasi 2019-yildan beri ishlaydi. Koʻp yillar davomida uning kod bazasi tez va nazoratsiz oʻsdi. Qaysidir vaqtda ilovani yuklash deyarli 10 soniyani ola boshladi. Biz choralar koʻrdik va yuklash vaqtini 2 soniyagacha tezlashtirishga muvaffaq boʻldik. Qolaversa, ilovani hatto 1,5 mingga yaqin mijozlarimiz foydalanadigan Iphone 7, 8 va X kabi eski qurilmalar uchun ham optimallashtirdik. Vaziyatni toʻgʻirlash uchun barcha kutubxonalarni (qism dasturlarni) taftish qildik va qoʻllab-quvvatlanadigan minimal iOS versiyasini 13 dan 13,4 gacha koʻtardik. Keyin jarayonlarni optimallashtirdik, baʼzi yechimlardan voz kechdik va kod bazasini muntazam ravishda qisqartirdik», – deb eslaydi Yaroslav Sedishev.
Mitapning ikkinchi qismida «Perfomans» kompaniyasi eksperti bankda Dynatrace tizimini joriy etish haqida gapirib berdi. Tizim funksionalligi bir nechta yoʻnalishlarni oʻz ichiga oladi – infratuzilma va ilovalar monitoringidan tortib, biznes-jarayonlar va koʻrsatkichlar, marketing strategiyalari samaradorligi va boshqalargacha.
Dynatrace kuzatuvi ostida 21 ta tizim, jumladan, mobil ilova va bankning uzluksiz ishlashini taʼminlaydigan infratuzilma xizmatlari mavjud. Natijada u bank xizmatlarining bekor turish vaqtini qisqartiradi va biznes koʻrsatkichlariga taʼsir qiladi.
«Biz WebView'dan oʻrinli boʻlgan joylarda muntazam foydalanamiz va iOS- va Android-dasturchilarning vaqtini sezilarli darajada tejaymiz. Bunday yondashuv, ayniqsa, biznesning App Store va Google Play'da yangilanishlar nashr etilishini kutishga vaqti boʻlmaganda va uning talablari tez oʻzgarishi mumkin boʻlganda oʻzini oqlaydi. Masalan, 2024-yilda Air Astana IPO'si vaqtida sahifa dizayni har soatda yangilanib turdi — bannerlar, vizuallar, urgʻular. Raqobatchilar yangi relizlarni tayyorlab, tekshiruvlardan oʻtayotgan bir paytda, biz oʻzgarishlarni toʻgʻridan-toʻgʻri parvozda tarqatayotgan edik. Yangilanishlarning dolzarbligi va tezligi tufayli Halyk topshirilgan arizalar boʻyicha yetakchiga aylandi», – deb oʻrtoqlashdi Ilyos Sagimbekov.
Yakuniy taqdimotda Developer Halyk SuperApp Aydos Baktayev superappda qidiruv qanday ishlashini va ilova rivojlanishi bilan uning jamoasi qanday qiyinchiliklarga duch kelganini tushuntirdi. Kontentning oʻsishi va yangi boʻlimlarning qoʻshilishi bilan tegishli soʻrovlar boʻyicha qidiruv murakkablashdi. Natijada dasturchilar soʻrovlarni tuzish mantiqini qayta koʻrib chiqishga va stop-soʻzlarni qoʻshishga majbur boʻldilar.
«Yangi qidiruv tizimini ishlab chiqish boshlanishida biz oyiga 300 mingta soʻrov olardik. Yangi boʻlimlar, jumladan Halyk Market qoʻshilishi va ranjirovkani yaxshilash bilan 2024-yil dekabr oyida 1 million qidiruv soʻrovlari chegarasidan oʻtdik. Mart oyida esa – 2 million soʻrov belgisidan oshib ketdik. Oʻsish koʻrsatkichlarimiz bilan parallel ravishda superapp ichidagi konversiya ham oshdi. Shu bilan birga, biz qidiruv ishini yaxshilashda davom etmoqdamiz, turli tadqiqotlar oʻtkazmoqdamiz va AI-vositalarini, jumladan, shaxsiy ovozli yordamchini joriy etishni rejalashtirmoqdamiz», – deb taʼkidladi Aydos Baktayev.
Mitap yakunida HRD Halyk Indira Ashirova va Halyk innovatsion texnologiyalar departamenti direktori Aldiar Aristanbayev tadbir yakunlarini sarhisob qildilar va keyingi tadbirni eʼlon qildilar. Xususan, maʼruzachilardan biri Backstreet Boys konsertiga chiptalar sotuvi boshlanishi vaqtida bank dasturchilari xizmatning uzluksiz ishlashini qanday taʼminlashga muvaffaq boʻlganliklari haqida gapirib beradi.
Keyingi mitaplar jadvali va roʻyxatdan oʻtish tashkilotchilarning rasmiy sahifasida mavjud.
